Dziś jest: sobota, 21-10-2017
Imieniny: Celiny, Hilarego, Janusza

Opis typowej chałupy wiejskiej z terenu Śląska Opolskiego

Typowa chałupa wiejska z terenu Śląska Opolskiego 

Typowa, XIX-wieczna chałupa wiejska rozplanowana jest na rzucie prostokąta, z jednym wejściem w ścianie dłuższej. Ściany zbudowane z ręcznie obrabianych bali sosnowych lub świerkowych (dawniej: jodłowych). W narożach belki ścian łączone są "na rybi ogon" lub "na nakładkę". Od wewnątrz ściany pozlepiane gliną zmieszaną z sieczką i słomą oraz pobielone. Na najwyższych belkach dłuższych ścian
budynku wsparte belki stropowe, do których przybite od góry deski tworzące powałę.

Kształt dachu prawie wyłącznie dwuspadowy o konstrukcji krokwiowo-jętkowej: dwie krokwie tworzące parę złączone u góry poziomą belką (jętką) a dołem zamocowane w belkach stropowych lub spoczywające na belce zamocowanej do końców belek stropowych (płatwi). Dach budynku poszyty słoma żytnią lub kryty gontem.
chalupa.jpegJedynymi elementami ozdobnymi dość surowej bryły budynku bywa odpowiednie ułożenie desek szalujących szczyty dachu, ozdobne belkowanie otworu drzwiowego (półkoliście wycięte nadproże) lub też deskowanie drzwi wejściowych.Od pocz. XIX wieku niemal powszechnie muruje się w budynkach wiejskich kamienne lub ceglane kominy, posadowione w centralnej części budynku. Bezpośrednio przy kominie, a dawniej również wewnątrz komina w jego dolnej części, ulokowany jest trzon pieca chlebowego: tzw. "piekarok" lub "wielok". Od poł. XIX wieku powszechnie stosuje się podłogi z desek układanych na legarach (dawniej wykonywano posadzki z ubitej gliny).

W typowej chałupie wiejskiej z tego okresu sień wejściowa dzieli budynek na dwie części: w obu z nich znajduje się izba a za nią komora. W zależności od sytuacji ekonomicznej i rodzinnej mieszkańców jedna część stanowi mieszkanie gospodarzy a druga - rodziców (tzw. wycug) albo też jedna pełni funkcje reprezentacyjne (tzw. biała izba) a druga - kuchenne i mieszkalne (tzw. czarna izba). Często w obrębie izb i komór sytuowano warsztaty rzemieślnicze (tkackie, szewskie, itp).